Burun Tıkanıklığı
Her iki burun deliğinin arasındaki kıkırdak bölmesine septum denir. Ön kısımda kıkırdak yapısında olan septum, 4-5 cm kadar derine inildiğinde kemik halini alır. Septum, normalde ince, düz duvar şeklinde yapıya sahiptir. Septumda eğrilik olduğu durumlara septum deviasyonu adı verilir. Septum deviasyonu ya büyüme çağında septumun normalden fazla kalınlaşması sonucunda ya da çocukluk çağlarında çoğu zaman kişinin hatırlayamayacağı darbenin gelmesi sonucu bükülmesi, kıvrılması, gelişimini yamulmuş olarak sürdürmesi ile ortaya çıkar. Toplumda sık rastlanan, ortalama %70 oranında görülen durumdur. İnsanların çoğunda septum deviasyonu olduğu halde, çoğu kişi ya herhangi sıkıntı yaşamadığı için bunun farkında değildir ya da yıllardır bu sorunu yaşadığı için normalin bu olduğu zannıyla herhangi yakınmada bulunmaz. Nefes almada zorluk yaşama ve burun tıkanıklığı, septum deviasyonu derecesiyle ilişkilidir. İleri derecede deviasyon olduğunda, burun tıkanıklığı rahatsızlık verecek seviyeye ulaşır. Bu duruma çoğu zaman şiddetli darbelerin neden olduğu ve burun şeklinde bozulmanın da eşlik ettiği deviasyon olgularında rastlanır.
Burun tıkanıklığı neden oluşur?
Bir burunda septum deviasyonu varsa, septum, burun deliklerinden birini daraltırken, diğer taraftaki burun deliğinin daha da genişlemesine neden olur. Her iki burun deliğinin açıklığı birbirinden farklı olduğu için burun deliklerinden hava geçişinde dengesizlik ortaya çıkar. Havanın geçişi, daralan burun deliğinde daha azken, genişlemiş burun deliğinde daha fazladır. Vücut kendi kendine bu dengesizliği ortadan kaldırmaya çalışarak, hava geçişinin daha fazla olduğu taraftaki burun etlerinin büyümesini sağlar. Böylece her iki taraftan geçen hava miktarı eşitlenmesine eşitlenir, ancak her iki tarafın burun deliği de daralmış olduğundan ciddi burun tıkanıklığı ile sonuçlanır. Burun eti adıyla bilinen yapılara konka denir, burun etlerinin büyümesi ise konka hipertrofisi olarak adlandırılır. Başlangıçta tek başına var olan, belki de rahatsızlık hissettirmeyen septum deviasyonu, ileride burun etlerinin büyümesine neden olarak burun tıkanıklığı oluşturur. Uyku sırasında horlama problemi olmasının nedenlerinden biri de budur.
Septum Deviasyonu Ameliyatı
İleri düzeyde septum deviasyonu olan kişilerde burun tıkanıklığı olmasının yanı sıra burun estetiği görünümünü etkiler. Dışarından bakıldığında burun ekseninde sağa, sola kayma, eğrilik ya da yamukluk gibi asimetrik görünüm, burun estetiği üzerine gölge düşürür. Burun tıkanıklığı nedeniyle rahat nefes alamayan kişinin, muhtemelen burun şekli de problemlidir.
Burun estetiği sırasında burun tıkanıklığı da düzeltilmelidir
Burun estetiği düşünen bir kişide nefes alma sıkıntısı da varsa burun tıkanıklığı oluşturan septum deviasyonu probleminin de aynı anda çözülmesi gerekir. Özellikle eğriliği dışa yansıyan deviasyonlarda, deviasyon ortadan kaldırılmadıkça buruna estetik anlamda güzel görünüm kazandırılamaz. Burun tıkanıklığı olan hastalarda, burun estetiği ameliyatının yanında septum deviasyonu ameliyatı da mutlaka yapılmalıdır. Tek başına burun estetiği uygulanarak, deviasyonu düzeltilmeyen hastaların, hem burnundaki eğriliğin tam olarak düzelmediğini, hem de nefes alma probleminin halen devam ettiğini görüyoruz. Burun estetiği ameliyatındaki hedef buruna güzel bir şekil vermek, ayrıca burun tıkanıklığı olan kişilerin nefes almasını rahatlatmaktır. Başarılı bir burun estetiği ameliyatı, hastaya hem burun güzelliğini, hem de nefes alma rahatlığını sunmalıdır.
Burun estetiği ile birlikte deviasyon ameliyatı
Burun estetiği ve septum deviasyonu ameliyatı aynı alanda çalışılan ameliyatlar olduğu için, teknik olarak hesaba katılması gereken önemli konular vardır. Septum, burun anatomisi açısından özel öneme sahiptir. Burnun şeklini veren kıkırdak yapıların ortasında yer alır, adeta çadırın orta direği gibi bütün yapıları taşıyarak burun şeklini içeriden destekler. Septum, damak kemiğinin yukarıda kalan yüzüne oturduğu noktada yanlara doğru taşma yapabilir. Bu durumda sadece yanlara taşan fazlalıkların kesilerek çıkarılması yeterlidir. Septumun orta bölgesinde eğrilme varsa, bu bölge kesilerek çıkarılır. Septumdan zorunlu olarak bir miktar kıkırdak alınacaksa eğer, dikkat edilmesi gereken en önemli konu, septumun yarısından daha azının çıkarılmasıdır. Burun sırtını oluşturan kenarında en az 1 cm genişliğinde olmak üzere, toplam büyüklüğünün yarısından fazlasını bırakmak şarttır. Bu, septum deviasyonu ameliyatı için temel prensiptir. Ameliyat sırasında bu prensibe uyulmayarak, fazla miktarda kıkırdak alındığında, burnun destekleyici yapısı zayıflamış olur, zamanla burunda çökmeye yol açar. İnsanlar arasında, burun ameliyatı sonrasında burnun çökmesi şeklinde sorunların olabileceği hakkında sözlerin konuşulması ve böylesine genelleştirilen yargı oluşması bu yüzdendir. Çoğu cerrah, içerideki kıkırdaklardan ne kadar fazla alınırsa, hava yolunun o kadar genişleyeceğini, böylece de nefes alabilmenin o kadar rahatlayacağını düşünüyor. Oysa fazla miktarda kıkırdak çıkarmak marifet sayılmaz, önemli olan, ne kadar çok kıkırdak çıkarıldığı değil, geride ne kadar bırakıldığıdır. Burun estetiği olursanız burnunuzda düşme ya da çökme olacağına dair içinizde endişe olmasın, usulüne ve kuralına uygun olarak, bunların bilincinde olan cerrah tarafından yapılan burun estetiği ameliyatı sonrası bu tür sorunlar yaşanmaz.
Burun Eti Büyümesi - Konka Ameliyatı
Burun tıkanıklığı oluşturan başka bir etken de burun eti büyümesi olarak bilinen konka hipertrofisidir. Konka, her iki burun deliğinin iç kısmının yan duvarında yer alan, biri altta, biri ortada ve biri üstte olmak üzere üçer adet burun boşluğuna doğru uzanan et çıkıntısı şeklindeki yapılardır. Konkalar nefes alış sırasında havanın süzülmesini sağlar. Solunan havada olabilecek zararlı madde ve tozları tutar. Burun boşluğunda kıvrımların arasında süzülerek geçen hava, bu sırada nemlenmiş ve ısınmış olur, böylece kuru ve soğuk havanın doğrudan akciğerlere girmesi engellenir. Sağlık açısından bakıldığında konkalar çok faydalı yapılardır. Havaların soğuk olduğu günlerde burnumuzun tıkanmasının nedeni, akciğerlere gidecek olan havayı daha fazla ısıtabilmek için konkanın o an için geçici olarak büyümesidir.
Radyofrekans ile burun eti küçültme
Normal büyüklüğe sahip bir konka, fonksiyonları açısından yararlıyken, kalıcı olarak büyüdüğünde ise yavaş yavaş zararlı hale gelir. Sürekli burun tıkanıklığı oluştuğu için, solunum ağırlıklı olarak ağız yolu ile yapılır, hava hiç süzülmeye uğramadan doğrudan akciğerlere geçer. Uyku halinde şiddetli horlama ve “sleeping apnea” olarak adlandırılan uyku sırasında nefessiz kalma gibi hayati açıdan tehlike oluşturan durumlara neden olur. Hal böyle olunca, konkaların küçültülmesi zorunlu olur. Konkaları küçültmek için birkaç farklı yöntem vardır. Konkaların fazlalık olan kısmı kesilerek alınabilir. Kesilerek alınmasının bazı sakıncaları vardır. Konkalar, kan damarlarından zengin yapılardır, kesilerek çıkarılması, ameliyat sonrası durdurulması zor olan kanamalara neden olabilir. Diğer taraftan kesilerek çıkarıldığında, eğer ki biraz da fazla miktarda çıkarılmışsa, burun delikleri genişleyeceği için nefes almayı son derece rahatlatır, bu durum ilk zamanlarda hastanın da hoşuna gidebilir. Ancak nefes ile alınan hava, burundan geçerken hiçbir ısınma ve nemlendirmeye maruz kalmayacağı için zamanla burunda şiddetli kurumaya, soğuk havalarda aşırı hassasiyet sonucu şiddetli baş ağrılarına neden olur. Bu nedenlerden dolayı, ben konkaların kesilerek çıkarılmasına karşıyım. Bunun yerine, konkalar radyofrekans uygulamaları ile yakılarak küçültülebilir. Radyofrekans uygulaması konka girişimlerindeki en iyi sonucu veren, üstelik en ileri tekniktir. Radyafrekans ile konkalar çıkarılmaz, sadece yakılarak küçültülürler. Kesme işlemi olmadığı için kanama riski de yoktur. Kesilerek çıkarılma değil de, sadece küçültüldükleri için normal işlevlerine devam ederler. Bu sayede hiçbir risk ve fonksiyonel kayıp olmadan, burun tıkanıklığı problemi çözülmüş olur.
Kaynaklar:
Nasal trauma and the deviated nose
Effect of septoplasty on inferior turbinate hypertrophy
Treatment of nasal obstruction in the posttraumatic nose
The impact of nasal surgery on air-conditioning of the nasal airways
Comparison of the effectiveness and safety of radiofrequency turbinoplasty and traditional surgical technique
